Świadectwa energetyczne

Wzrost zainteresowania problematyką racjonalizacji użytkowania energii dotyczy wszystkich sektorów życia i aktywności człowieka. Budownictwo i sektor komunalno-bytowy to miejsce największych możliwych oszczędności energii, chociażby ze względu na bardzo duży udział w krajowym zużyciu. Dlatego rola świadectw energetycznych dla budynków jest tak ważna i trudna do przecenienia.

Zadaniem wprowadzanych właśnie dokumentów (świadectw energetycznych) jest pokazanie, jaki jest pod względem energetycznym dany budynek (określenie jego klasy energetycznej) oraz pokazanie, co można zrobić, aby jego jakość energetyczną (klasę) podnieść. Wbrew różnym obiegowym opiniom zadaniem świadectwa energetycznego nie jest egzekwowanie zmian, a jedynie informowanie o jakości energetycznej budynku i możliwościach poprawy istniejącego stanu.

Standard energetyczny budynków projektowanych i istniejących

opis grupy budynków	wskaźnik sezonowego zapotrzebowania na ciepło [kWh/m2a]
budynki o niedostatecznej jakości energetycznej (wznoszone do roku 1970 i nie poddawane zabiegom termomodernizacyjnym)	E > 250
budynki o słabej jakości energetycznej (wielkopłytowe i tradycyjne wznoszone w latach 1970-1984)	180 < E < 250
budynki o średniej jakości energetycznej (wielkopłytowe i tradycyjne wznoszone po 1984 roku)	140 < E < 180
budynki o dobrej jakości energetycznej jednorodzinne i wielorodzinne wznoszone po roku 1993 i obecnie projektowane	70 < E < 140
budynki energooszczędne (niskoenergetyczne) wznoszone i projektowane obecnie	15 < E < 70
budynki pasywne (w Polsce początki)	E < 15
budynki zeroenergetyczne (w zasadzie obiekty doświadczalne)	E 0

Wszystkie istniejące i projektowane budynki można przydzielić do jednej z grup charakteryzujących je pod względem energetycznym (opis tych grup w tabeli niżej).

Budynki wznoszone w różnych okresach charakteryzują się odmiennymi standardami energetycznymi, co przekłada się na duże różnice w zapotrzebowaniu na energię niezbędną do ich ogrzania. Budynki projektowane obecnie powinny spełniać obowiązujacy standard, więc w większości przypadków zużywały mniej energii od wybudowanych wcześniej. Podział ten (na obiekty istniejące i projektowane) ma uzasadnienie, ponieważ różne będą metody prowadzące do osiągnięcia możliwie najniższego poziomu zużycia ciepła na potrzeby ogrzewania.

Standard energetyczny budynków wznoszonych w różnych latach oraz obecnie projektowanych

W przypadku obiektów nowych można mówić o osiągnięciu standardu "budynek energooszczędny", co w przypadku obiektów kilkunasto lub kilkudziesięcioletnich jest dosyć trudne i kosztowne. W budynkach modernizowanych zapewnienie dobrego standardu w ramach aktualnych wymagań wydaje się być dobrze postawionym celem. Dla obiektów poddawanych termomodernizacji osiągnięcie statusu budynku energooszczędnego (nawet rozumianego liberalnie E<80 [kWh/m2a]) jest praktycznie bardzo trudne. Dowodem na to są wyniki kilkuset audytów energetycznych różnych budynków (nie odnotowano przypadku doprowadzenia budynku do stanu lepszego niż E=90 [kWh/m2a]). Inaczej rzecz ma się z budynkami projektowanymi, gdzie coraz częściej zdarzają się realizacje charakteryzujące się wskaźnikiem zapotrzebowania na ciepło w sezonie ogrzewczym E = 50-80 [kWh/m2a].

Istotną rolę w podejmowaniu decyzji, co do standardu energetycznego projektowanego budynku odgrywa zazwyczaj czynnik ekonomiczny. Oznacza to, iż z punktu widzenia inwestora powinien on mieć decydujące znaczenie, natomiast z urzędu Państwo ma prawo i obowiązek brać pod uwagę inne istotne w rozwoju kraju elementy. Mogą to być wymagania odnośnie redukcji emisji CO2, wymagania ochrony środowiska czy też wymagania rozwoju zrównoważonego. Umiejętnie zastosowane dostępne instrumenty polityki gospodarczej (kształtowanie cen poszczególnych nośników energii poprzez opłaty ekologiczne, dopłaty do wybranych technologii, ulgi inwestycyjne) mogą doprowadzić do sytuacji, w której inwestor w oparciu o przesłanki wyłącznie ekonomiczne podejmuje decyzje pożądane z punktu widzenia interesu publicznego.

Taki nieskomplikowany model, i wydawałoby się nietrudny do wdrożenia, niestety jeszcze u nas nie obowiązuje. Są jednak pewne pozytywne symptomy, chociażby "Ustawa o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych" lub rodzące się w bólach regulacje prawne wdrażające dyrektywę 2002/91/WE o certyfikacji energetycznej budynków. Z takiego nie najlepszego stanu powinni zdawać sobie sprawę przyszli inwestorzy decydując o ostatecznym "kształcie i wyposażeniu" swojego budynku. Pamiętać należy, iż nie wszystkie rozwiązania powszechnie stosowane w innych krajach należy stosować u nas chociażby ze względu na ich opłacalność lub raczej tej opłacalności brak.

Budynki energooszczędne - możliwe do osiągnięcia efekty
Budynek energooszczędny powinien spełniać kryterium sezonowego zapotrzebowania na ciepło E<80[kWh/m2a]. Nie ma natomiast bliżej określonych wymagań, co do elementów, które należy zastosować, aby osiągnąć tak niskie zużycie energii. Na podstawie danych (literatura oraz własne doświadczenia) można opisać budynek energooszczędny jako obiekt spełniający poniższe wymagania szczegółowe:

• ściany - izolacja termiczna (na przykład wełna lub styropian) o grubości 18 cm,
• dachy i stropodachy - izolacja termiczna z wełny mineralnej o grubości 20 cm;
• podłoga na gruncie - styropian o grubości 10 cm;
• okna - szczelne i o współczynniku U 1,7 [W/(m2K)];
• znaczna powierzchnia okien od strony południowej (południowo-zachodniej) przy jednoczesnym ograniczeniu od strony północnej;
• przegrody wewnętrzne ciężkie z możliwością akumulowania ciepła;
• wyeliminowanie tak zwanych mostków termicznych;
• wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna z możliwością odzyskiwania ciepła z powietrza usuwanego (rekuperator);
• wymiennik gruntowy wstępnie podgrzewający napływające do budynku świeże powietrze;
• sprawny system ogrzewania z możliwością reagowania na zmiany temperatury wewnętrznej i zewnętrznej.